​​​

Vakgebied

  • Alle moderne vreemde talen

Trefwoorden

  • formatief evalueren

Verder lezen

9-8-2017

​Bronnenlijst met publicaties rondom formatief evalueren.

Castelijns, J. & Andersen, I. (2013). Beoordelen om te leren. Leerlingen als mede-beoordelaars van hun eigen leerproces. Den Bosch: KPC Groep.

Onderzoekspublicatie bij het project ‘Formatief beoordelen’ dat tot doel heeft kennis te ontwikkelen die leraren in het basis- en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken bij het toepassen van formatief beoordelen (als onderdeel van opbrengstgericht werken) tijdens reguliere lessen.

Hattie, J. & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of Educational Research, 77 (1), 81-112.

Feedback is van zeer grote invloed op het leren en op wat men uiteindelijk bereikt, zowel positief als negatief. De auteurs laten zien dat, hoewel feedback een van de belangrijkste factoren bij het leren is, het type feedback en de manier waarop die wordt gegeven verschillend uit kan pakken. Zij bespreken specifieke eigenschappen en omstandigheden die feedback effectief maken, bijvoorbeeld positieve en negatieve feedback en de timing van feedback. Ook krijgt de lezer suggesties aangereikt voor het gebruik van feedback en om de effectiviteit ervan in de klas te vergroten.

Lyster, R. & Ranta, L. (1997). Corrective feedback and learner uptake, SSLA, 20, 37-66.

Dit artikel geeft de stand van zaken wat betreft het omgaan met fouten in communicatief vreemdetalenonderwijs weer. Het focust op een experiment dat een tweeledig doel had: • de ontwikkeling van een analytisch model dat de verschillende opeenvolgende stappen bij de behandeling van een fout omvat. • de toepassing van dit model op een interactie-database in vier klassen Frans om de frequentie en zes vormen van correctieve feedback te documenteren en de wijze waarop leerlingen op die feedback reageren. De resultaten van het experiment geven aanleiding tot uitspraken over de vraag waarmee docenten rekening moeten houden als zij feedback geven, welke vorm van feedback effectief/effectiever is en hoe dit te verklaren is.

Martinez, J. (2013). An investigation into how EFL learners emotionally respond to teachers' oral corective feedback. Vol. 5, No. 2

Over de zinvolheid en effectiviteit van correctieve feedback wordt verschillend gedacht. Dit artikel doet verslag van een onderzoek naar de vraag in welke mate de manier waarop leraren mondeling correctieve feedback geven van invloed is op de motivatie en attitude van leerders van een vreemde taal. Het artikel gaat eerst in op literatuur waarin stelling wordt genomen voor of tegen het geven van correctieve feedback. Het artikel suggereert dat leerders van een vreemde taal emotioneel verschillend reageren op mondelinge correctieve feedback van een docent. Daarnaast stelt het dat er goede gronden zijn om aan te nemen dat angst het voordeel dat men van mondelinge feedback zou kunnen hebben negatief beïnvloedt. Het artikel waarschuwt dan ook voor mogelijke affectieve schade die mondelinge correctieve feedback kan veroorzaken bij leerders in klassituaties.

Silfhout, G. van (2016). The tail wags the dog! Interview Ontwikkel een feedbackcultuur en maak ruimte voor fouten. Van 12 tot 18, 26(5), 6-8.

Filip Dochy, hoogleraar Professionele opleiding en ontwikkeling en Levenslang leren, gaat in op formatief evalueren, het creëren van een feedbackcultuur en leerlingen ruimte geven om fouten te maken maken en daarvan te leren. Professionalisering en uitwisseling zijn daarbij cruciaal.

Silfhout, G. van & Arnold, M. (2016). Formatief evalueren. Hoe pak ik dat concreet aan in mijn les? Toets! 5, 22-26.

Meer en beter formatief evalueren kan het aantal summatieve toetsmomenten terugbrengen. Die tijd kunnen we in het onderwijs goed gebruiken voor daadwerkelijk leren. Maar hoe pak je dat concreet aan? In dit artikel illustreren Gerdineke van Silfhout en Mirjam Arnolds met concrete lesvoorbeelden hoe leerlingen werken aan gestelde leerdoelen en hoe zij die door middel van effectieve feedback ook kunnen behalen.

Schildkamp, K., e.a. (2014). Voorwaarden voor effectieve formatieve toetsing. Een praktische review. NWO-Proo.

Uit onderzoek en praktijk blijkt, zo laat dit onderzoek zien, dat er behoefte is aan professionalisering en ondersteuning op het gebied van formatieve evaluatie. Het belang is duidelijk, maar de toepassing in de klas vraagt veel van scholen, schoolleiders, docenten en leerlingen. In deze reviewstudie bespreken de onderzoekers de voorwaarden met betrekking tot de toetsen, de docent, de leerling en de context binnen en buiten de school. Dit onderzoek richt zich op primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs (po, vo en mbo).

Schuurs, U. & Verhoeven, L. T. W. (2010). Meten van leerprestaties in het (v)mbo: assessment for learning en assessment of learning. NRO-Proo.

In dit onderzoek gaan de auteurs in op de vraag welke toetsvormen geschikt zijn om zowel de assessment of learning-functie te vervullen als de assessment for learning-functie. Docenten toetsen regelmatig de verkeerde dingen of nemen toetsen af met het verkeerde doel, blijkt uit dit onderzoek. Er bestaat een kloof tussen wat docenten willen toetsen en wat traditionele taaltoetsen te bieden hebben. Docenten hebben toetsen nodig om te kijken wat leerlingen al weten en wat ze nog moeten leren.

Sluismans, D., Joosten-ten Brinke, D., & Van der Vleuten, C. (2013). Toetsen met leerwaarde: een reviewstudie naar de kenmerken van formatief toetsen. NWO-Proo.

De onderzoekers voerden een literatuuronderzoek uit naar de effectiviteit van het zogenoemde ‘formatief’ toetsen in het onderwijs: toetsen die verder leren stimuleren. Uit hun studie blijkt dat formatief toetsen meerwaarde biedt als condities, doelen, methoden en leeruitkomsten op elkaar worden afgestemd. Belangrijkste bevinding is dat er ongeveer acht toetsmethoden effectief blijken te zijn voor het leren van leerlingen. Ook beschrijven de onderzoekers vier belangrijke condities die onontbeerlijk zijn voor een duurzame implementatie van formatief toetsen, zoals de toetsbekwaamheid van leraren en het creëren van een leergemeenschap onder leraren.

Tillaart, J. van den (2015). Sturen op het onderwijs door informeel toetsen. Toets! 6, 14-17.

In dit artikel gaat Marjan Bokhoven in op het eigen leerproces van elke leerling en hoe je als docent ruimte maakt voor een eigen leerproces van leerlingen, hoe zij kunnen leren van fouten op hun leerweg en hoe je op een informele manier inzicht krijgt in waar de leerling staat in zijn leerproces.

William, D. (2013). Cijfers geven werkt niet. Meppel: Ten Brink Uitgever.

Een van de eerste vragen die elke leraar zichzelf stelt, is hoe hij zijn leerlingen iets kan aanleren. Wat is de meest effectieve manier om ze de beoogde kunstjes en kennis bij te brengen? John Hattie heeft deze vraag beantwoord met 2 woorden: formatieve evaluatie. Ofwel, leerlingen die hun eigen werk kunnen beoordelen. Maar hoe doe je dat? Wiliam geeft in dit boek tips waarmee je als leraar continue kunt controleren of je leerlingen het doel van een les hebben begrepen, of je les geland is en welke informatie ze nog nodig hebben om het einddoel te bereiken.

Wiliam, D., & Leahy, S. (2015). Embedding formative assessment: Practical techniques for K-12 classrooms.  West Palm Beach, FL: Learning Sciences International.

Hoe kun je leerlingen verder helpen tijdens een les? Om hier vat op te krijgen, kan ´formatieve evaluatie´ een belangrijke rol spelen. Bij formatieve evaluatie gaat het om het idee om bewijsmateriaal te verzamelen om het vervolgonderwijs vorm te geven. Zowel docent, leerling als medeleerling hebben hier een actieve rol in. Mits juist toegepast, helpt formatieve evaluatie de kwaliteit van onderwijzen en leren verbeteren en de onderwijsprestaties te verhogen. Het ultieme doel van ´formatieve evaluatie´ is dat leerlingen eigenaar worden van hun eigen leren. Op welke wijze ´formatieve evaluatie´ gestalte kan krijgen laat auteur Dylan Wiliam op praktische wijze in dit boek zien. Hij presenteert een benadering waarin hij vijf componenten onderscheidt (strategieën) die hij voorwaardelijk beschouwt voor succesvolle toepassing van ´formatieve evaluatie´. Elk van de strategieën wordt geïllustreerd met talrijke praktische technieken voor verschillende vakken.